Jacek Berbeka · pisarz
TO!
Strona tekstu

TO! / THIS! / DAS! – trzy wersje językowe najważniejszego tekstu autorskiego Jacka Berbeki, docenionego m.in. przez red. Wojciecha Manna. Na tej stronie znajduje się pełny polski tekst TO!, jego wersja czytana i muzyczna oraz wersje czytane po niemiecku i angielsku. W samym tekście pojawia się odwołanie do „Litanii o zbawienie od głupoty” Romana Brandstaettera – dlatego oba utwory spotykają się tutaj na jednej stronie.

tekst programowy · PL / DE / EN · wersja pisana · wersje czytane · piosenka
TO! – Jacek Berbeka
TO! · wersja czytana · polska
Otwórz w YouTube
TO! · piosenka · polska
Otwórz w YouTube Music
DAS! · wersja niemiecka
Otwórz w YouTube
THIS! · wersja angielska
Otwórz w YouTube
Tekst autorski

TO!

Źródło: „Ostrzeżenia i inne opowiadania”.

(…)ponieważ przeszłość nie rzuca już swego światła na przyszłość, rozum ludzki błądzi w ciemnościach.(…)

Alexis de Tocqueville

Posłuchaj, proszę co powiem.

O najważniejszym.

Dla Ciebie, dla mnie, dla Niej i dla Niego.

Trudno zrozumieć, że 80 lat po wojnie TO! wraca.

Przypudrowane, dopracowane i wzbogacone o nowe idee.

Podnosi swój brunatny łeb i szczerzy się bezczelnie.

Według jednych obnaża krwawe kły w szyderczym uśmiechu, a zdaniem innych uśmiecha się zalotnie.

Tu i tam ma ostre szpony, nie stępione przez lata uśpienia.

TO! można rozpoznać po agresji, dyskryminacji, nienawiści.

Po szczuciu i opluwaniu inaczej myślących.

Po homofobii.

Po skrzętnie maskowanym złu.

I po tym, że TO! jest niereformowalne, ślepe dla prawdy.

Lubi się pławić w religijnym sosie.

Gott mit uns!

In God we trust!

С нами Бог!

Tylko z nami!

Reszta na pohybel!

Nie ma nic złego w religiach i w wierze.

Dopóki nie są instrumentem hipokrytów, którzy nie mówią czego innego a robią zgoła inaczej.

Nie wypalają oczu i uszu dwulicowością.

Po czynach TO! można poznać!

Miał rację Roman Brandstaetter w „Litanii o zbawienie od głupoty”.

Łatwo dostrzec, jak TO! działa i do czego zmierza.

Dzieli ludzi - skaczą sobie do gardeł!

TO! sieje dezinformację, półprawdy i kłamstwa. Przez media, internet, z ambony.

Żeby nikt nie odróżnił prawdy od manipulacji i łgarstwa.

TO! wszystko wie najlepiej!

Poucza, dyktuje, wymusza!

TO! jednoczy wyznawców, bo widzą że TO! działa.

Gdy szczują mają groźne, złe twarze.

Kto nie z nami, ten przeciw nam!

Tak było wtedy i tak jest teraz.

Ludzie ludziom… Ludzie podludziom… Ludzie???

Na szczęście TO! widać gołym okiem.

Jeśli nic się nie zmieni - TO! nas pochłonie!

Zostanie TO! i głupcy przed ekranami, podburzone oszołomy, bezmyślni niewolnicy.

I rasa opływających w bogactwo tyranów, którzy dokończą, TO!, co zaczęli.

Ostatnia szansa!

TO! samo nie rozejdzie się po kościach.

TO! liczy na obojętność i strach…

TO??? TO!!!

Tekst przywołany w TO!

Roman Brandstaetter
„Litania o zbawienie od głupoty”

„Dlaczego głupota przylgnęła do nas tak silnie?

Przede wszystkim dlatego, że nie zwalczamy jej całą odwagą, ani z całym zapałem nie rwiemy się do wyzwolenia.”

Seneka: List IX do Lucyliusza

Zbaw nas od głupoty, Panie!
Jesteśmy solą zwietrzałą i bezużyteczną
Nie umiemy żyć,
Nie umiemy myśleć,
Nie umiemy patrzeć,
Nie umiemy słuchać,
Nie umiemy niczego przewidzieć,
Nie umiemy z nieszczęść wyciągać zbawiennych nauk.
I tak wspinamy się
–zgraja ludzi
Opętanych żądzą zdobywania–
Po stromej drabinie złudzeń,
A jej szczeble pękają i łamią się
Pod ciężarem naszych kroków nierozważnych.
Czyniąc wszystko na przekór zdrowemu rozsądkowi
I przyrodzonej skłonności do trwania.
Idziemy urojoną drogą
Do urojonego celu.
W klęskach naszych upatrujemy zwycięstwa,
W zwycięstwach nie widzimy zarodków klęski,
W nonsensie upatrujemy sens,
A mowę,
Ten przywilej i chlubę naszego wybraństwa
Uczyniliśmy narzędziem pustej paplaniny
I brzydoty,
Jadowitego kłamstwa,
Na którym usiłujemy zbudować
Wielkość człowieka.
Boże nieskończonej mądrości,
Stworzycielu doskonałego kosmosu
I najpiękniejszej ziemi,
Nieśmiertelnej duszy
I mózgu, i szarych komórek,
I pięciu zmysłów, i wolnej woli,
Wyzwól nas z drapieżnych szponów głupoty
Tej czarnookiej kusicielki,
Wabiącej nas na wszystkich rogach historii
Jak na rogach ulic,
Od tej sprawczyni
Naszych błazeńskich zamiarów i czynów
I upadków,
I jałowego życia,
I daj nam mądrość oczyszczenia.
Nam
Synom ziemi,
Soli zwietrzałej i bezużytecznej.
Wersja muzyczna

TO! · słowa piosenki

Tekst minimalnie różni się zapisem i podziałem wersów od wersji pisanej.

Posłuchaj, proszę, co powiem

O najważniejszym

Dla Ciebie, dla mnie

Dla Niej

I dla Niego

Trudno zrozumieć, że 80 lat po wojnie TO! wraca

Przypudrowane, dopracowane

I wzbogacone o nowe idee

Podnosi swój brunatny łeb

I szczerzy się bezczelnie

Według jednych obnaża krwawe kły w szyderczym uśmiechu

A zdaniem innych uśmiecha się zalotnie

Tu i tam ma ostre szpony

Nie stępione przez lata uśpienia

TO! można rozpoznać

Po agresji

Dyskryminacji

Nienawiści

Po szczuciu i opluwaniu inaczej myślących

Po homofobii

Po skrzętnie maskowanym złu

I po tym, że TO! jest niereformowalne

Ślepe dla prawdy

Lubi się pławić w religijnym sosie

Gott mit uns

In God we trust

С нами Бог

Tylko z nami

Reszta na pohybel

Nie ma nic złego w religiach i w wierze

Dopóki nie są instrumentem hipokrytów

Którzy nie mówią czego innego

A robią zgoła inaczej

Nie wypalają oczu i uszu dwulicowością

Po czynach TO! można poznać

Łatwo dostrzec, jak TO! działa i do czego zmierza

Dzieli ludzi - skaczą sobie do gardeł

TO! sieje dezinformację, półprawdy i kłamstwa

Przez media, internet, z ambony

Żeby nikt nie odróżnił prawdy od manipulacji i łgarstwa

TO! wszystko wie najlepiej

Poucza, dyktuje, wymusza

TO! jednoczy wyznawców, bo widzą że TO! działa

Gdy szczują mają groźne, złe twarze

Kto nie z nami, ten przeciw nam

Tak było wtedy i tak jest teraz

Ludzie ludziom

Ludzie podludziom

Ludzie?

Na szczęście TO! widać gołym okiem

Jeśli nic się nie zmieni - TO! nas pochłonie

Zostanie TO! i głupcy przed ekranami

Podburzone oszołomy

Bezmyślni niewolnicy

I rasa opływających w bogactwo tyranów

Którzy dokończą, TO!, co zaczęli

Ostatnia szansa

TO! samo nie rozejdzie się po kościach

TO! liczy na obojętność i strach

TO

TO

TO!